{"id":2126,"date":"2026-02-15T11:26:10","date_gmt":"2026-02-15T11:26:10","guid":{"rendered":"https:\/\/plytnikpospolity.pl\/?p=2126"},"modified":"2026-02-15T11:27:22","modified_gmt":"2026-02-15T11:27:22","slug":"palast-der-republik-zapomniany-symbol-nrd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/plytnikpospolity.pl\/index.php\/2026\/02\/15\/palast-der-republik-zapomniany-symbol-nrd\/","title":{"rendered":"Palast der Republik – zapomniany symbol NRD"},"content":{"rendered":"\n

Pa\u0142ac Republiki to jeden z najbardziej znanych budynk\u00f3w pa\u0144stwa, kt\u00f3re dzi\u015b ju\u017c nie istnieje. To tutaj odbywa\u0142y si\u0119 najwa\u017cniejsze wydarzenia w Niemieckiej Republice Demokratycznej, a jego rozbi\u00f3rka w XXI wieku, trwa\u0142a d\u0142u\u017cej ni\u017c jego budowa. Obiekt ten mia\u0142 wa\u017cne znaczenie dla historii architektury i urbanistyki. Chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na lokalizacj\u0119 i funkcj\u0119 by\u0142 najbardziej znacz\u0105cym przyk\u0142adem architektury publicznej w NRD<\/strong> w latach 1971\u20131989. W dzisiejszym wpisie poznacie jego histori\u0119 bli\u017cej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek Pa\u0142acu Republiki<\/strong> – Zamek Miejski w Berlinie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wybudowany w XV wieku dla w\u0142adc\u00f3w Brandenburgii Zamek, zosta\u0142 umieszczony na ma\u0142ej wyspie w centralnej cz\u0119\u015bci Berlina, otoczonej Sprew\u0105. Przez szereg d\u0142ugich lat by\u0142 przebudowywany i zmienia\u0142 swoje funkcje, przechodz\u0105c od roli siedziby zmieniaj\u0105cych si\u0119 w\u0142adz pa\u0144stwowych, do roli muzeum po zako\u0144czeniu Pierwszej Wojny \u015awiatowej. W czasie kolejnej wielkiej wojny, zosta\u0142 w znacznym stopniu zniszczony przez bombardowania aliant\u00f3w. W roku 1949 powsta\u0142y dwa powojenne pa\u0144stwa niemieckie: RFN i NRD. Budynek Zamku, znalaz\u0142 si\u0119 na terytorium wschodniego Berlina, b\u0119d\u0105cego stolic\u0105 Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Rok p\u00f3\u017aniej, jego pozosta\u0142o\u015bci wysadzono na polecenie Waltera Ulbrichta – Sekretarza Generalnego Socjalistycznej Partii Jedno\u015bci Niemiec (SED).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Republiki. Lata 80. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/pfqbqqg5g<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Berlin – Hauptstadt der DDR, czyli okno wystawowe socjalizmu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W momencie powstania obu pa\u0144stw niemieckich, b\u0119d\u0105cych po dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych biegunach politycznych, sam Berlin zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c podzielony mi\u0119dzy dwa pa\u0144stwa. Wszystko to mia\u0142o swoje korzenie w strefach okupacyjnych kraju, podzielonych pomi\u0119dzy 4 zwyci\u0119skie mocarstwa \u015bwiatowe: USA, ZSRR, Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Francj\u0119. O ile Republika Federalna Niemiec umie\u015bci\u0142a swoj\u0105 siedzib\u0119 w Bonn, to NRD mia\u0142o stolic\u0119 w Berlinie Wschodnim. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budowa Pa\u0142acu Republiki. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/27st0thkj.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Aby bardziej podkre\u015bli\u0107 to, \u017ce Wschodnie Niemcy s\u0105 prawdziwym i jedynym pa\u0144stwem niemieckim, do nazwy miasta, dodano oficjalny tytu\u0142: Haupstadt der DDR<\/strong>, czyli Stolica NRD. Przez ca\u0142y okres Zimnej Wojny, wschodnioniemieckie pa\u0144stwo, znajdowa\u0142o si\u0119 na „froncie pojedynku z kapitalizmem”. Szczeg\u00f3lnie Berlin Wschodni, b\u0119d\u0105cy oknem wystawowym socjalizmu. Dlatego te\u017c w\u0142adze pa\u0144stwowe, przez ca\u0142y okres istnienia NRD, utrzymywa\u0142y wygl\u0105d Wschodniego Berlina na wysokim poziomie, co mia\u0142o swoje odbicie w wielu inwestycjach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Republiki, lata 80. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/j619nbg-6.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Plan odbudowy Berlina<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budowanie znacz\u0105cej pozycji Berlina Wschodniego jako okna wystawowego socjalizmu, zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zatwierdzenia og\u00f3lnego planu odbudowy centrum Berlina. Zgodnie z jego za\u0142o\u017ceniami, g\u0142\u00f3wna, wystawowa o\u015b miasta mia\u0142a przebiega\u0107 od Bramy Brandenburskiej, wzd\u0142u\u017c alei Unter den Linden, przez Lustgarten (miejsce w kt\u00f3rym wyburzono Zamek), dalej przez Alexanderplatz a\u017c do Stalinallee \u2014 reprezentacyjnej, ceremonialnej arterii wybranej jako symbol stolicy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Reprezentacyjna o\u015b stolicy NRD. W \u015brodku na pierwszym planie – Pa\u0142ac Republiki. \u0179r\u00f3d\u0142o: Heinz Graffunder „Palast der Republik”, Leipzig 1977<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Planu, na miejscu by\u0142ego Zamku, mia\u0142 znale\u017a\u0107 si\u0119 reprezentacyjny wie\u017cowiec, a w zasadzie ogromna wie\u017ca – pe\u0142ni\u0105ca rol\u0119 centrum ca\u0142ego za\u0142o\u017cenia, gdzie miejsce mia\u0142y znale\u017a\u0107 siedziby organ\u00f3w pa\u0144stwowych NRD. W latach 70-tych, koncepcja zosta\u0142a zmieniona. <\/p>\n\n\n\n

Z\u0142ote lata siedemdziesi\u0105te, czyli era Honeckera<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W roku 1971, gdy dotychczasowy przyw\u00f3dca NRD, Walter Ulbricht „zrezygnowa\u0142 ze stanowiska ze wzgl\u0119du na stan zdrowia”, co nawiasem m\u00f3wi\u0105c, by\u0142o sta\u0142\u0105 wym\u00f3wk\u0105 w\u015br\u00f3d przyw\u00f3dc\u00f3w pa\u0144stw bloku wschodniego, gdy nadchodzi\u0142 czas odebrania w\u0142adzy przez nast\u0119pc\u00f3w. Kierownictwo parti\u0105 SED i tym samym NRD, obj\u0105\u0142 Erich Honecker<\/strong>. By\u0142 znaczenie m\u0142odszy od swojego poprzednika, mia\u0142 wi\u0119cej energii i pomys\u0142\u00f3w na reformy. Pierwszy okres jego rz\u0105d\u00f3w, przypadaj\u0105cy na lata 70-te, charakteryzowa\u0142 si\u0119 stosunkowo dobrym rozwojem gospodarczym kraju i ociepleniem stosunk\u00f3w z pa\u0144stwami zachodnimi, a zw\u0142aszcza z drugim pa\u0144stwem niemieckim. Z jego inicjatywy powsta\u0142 r\u00f3wnie\u017c Pa\u0142ac Republiki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rok 1974 – zawieszenie wiechy. Pa\u0142ac w budowie. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/2r_f5jg2z. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W roku 1973, zamiast wspomnianej wy\u017cej wie\u017cy, zdecydowano si\u0119 na d\u0142ugi, horyzontalny prostopad\u0142o\u015bcian, kt\u00f3ry mia\u0142 stan\u0105\u0107 na placu Marksa i Engelsa. Plany nowego budynku, opracowa\u0142 zesp\u00f3\u0142 z Ingenieurhochbau Berlin<\/strong>, kierowany przez Heinza Graffundera<\/strong> – g\u0142\u00f3wnego architekta przysz\u0142ego Pa\u0142acu Republiki. By\u0142 to w\u00f3wczas najwi\u0119kszy zak\u0142ad budownictwa spo\u0142ecznego i przemys\u0142owego w Berlinie Wschodnim, powsta\u0142y w wyniku po\u0142\u0105czenia wszystkich wschodnioniemieckich przedsi\u0119biorstw budowlanych w Berlinie.<\/p>\n\n\n\n

Budowa Pa\u0142acu Republiki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2 listopada 1973 r. <\/strong>Erich Honecker uroczy\u015bcie wmurowa\u0142 kamie\u0144 w\u0119gielny pod przysz\u0142\u0105 inwestycj\u0119. Pocz\u0105tki budowy by\u0142y bardzo trudne. Grunt na wyspie, znajduj\u0105cy si\u0119 bezpo\u015brednio przy rzece by\u0142 bardzo bagnisty, wi\u0119c trzeba by\u0142o przygotowa\u0107 specjalne fundamenty, utrzymywane przez wielk\u0105 liczb\u0119 pali. W tym celu przygotowano teren, poprzez wylanie ogromnej betonowej „wanny”. Materia\u0142y budowlane dostarczano bezpo\u015brednio poprzez rzek\u0119 barkami, aby jak najmniej zablokowa\u0107 ruch samochodowy w centrum miasta. Opr\u00f3cz robotnik\u00f3w budowlanych, na plac budowany skierowano pomocniczo specjalist\u00f3w z oddzia\u0142\u00f3w in\u017cynieryjnych NVA – Narodowej Armii Ludowej. Uroczysto\u015b\u0107 zawieszenia wiechy, odby\u0142a si\u0119 18 listopada 1974 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Uroczysto\u015b\u0107 wmurowania kamienia w\u0119gielnego przez Ericha Honeckera. \u0179r\u00f3d\u0142o: „Palast der Republik. Eine Zeitreise in Bildern”, Berlin 2015.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119, \u017ce za\u0142o\u017cony koszt budowy Pa\u0142acu w wysoko\u015bci 150 milion\u00f3w wschodnich marek, zosta\u0142 przekroczony dwukrotnie. Bior\u0105c pod uwag\u0119 ogrom u\u017cytych materia\u0142\u00f3w, w tym wymagaj\u0105cych sprowadzenia z zachodu za dewizy, niedoszacowanie inwestycji mo\u017ce nie dziwi\u0107. Wylano ponad 60 tys. metr\u00f3w sze\u015bciennych betonu monolitycznego, zu\u017cyto 80 tys metr\u00f3w kwadratowych prefabrykowanych strop\u00f3w i p\u0142yt dachowych z \u017celbetu, wbudowano 22 tys. ton konstrukcji stalowych, u\u017cyto ponad 30 tys. metr\u00f3w kwadratowych ok\u0142adzin marmurowych oraz tyle samo granitu na elewacje i posadzki, a tak\u017ce 8,2 miliona cegie\u0142. Zamontowano ponad 8 tys. metr\u00f3w kwadratowych termo-szk\u0142a odbijaj\u0105cego s\u0142o\u0144ce, a na ko\u0144cu zainstalowano 9 873 lampy w kszta\u0142cie kul.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na to, jak wiele materia\u0142\u00f3w Pa\u0144stwo NRD u\u017cy\u0142o do budowy i liczb\u0119 \u015brodk\u00f3w finansowych, jakie poch\u0142on\u0119\u0142a inwestycja, Pa\u0142ac Republiki w\u015br\u00f3d os\u00f3b przeciwnych systemowi, szybko zyska\u0142 prze\u015bmiewcz\u0105 nazw\u0119 Ballast der Republik<\/strong>, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na zasadzie gry s\u0142\u00f3w, dos\u0142ownie oznaczaj\u0105c\u0105 Balast Republiki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Trwa budowa Palast der Republik. Widoczne jest po\u0142o\u017cenie terenu budowy poni\u017cej Szprewy, gdzie przygotowywano fundamenty na palach, ze wzgl\u0119du na podmok\u0142o\u015b\u0107 terenu. \u0179r\u00f3d\u0142o: „Palast der Republik. Eine Zeitreise in Bildern”, Berlin 2015.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nie zwracaj\u0105c uwagi na trudno\u015bci, poni\u017cej 1000 dni, czyli 32 miesi\u0105cach budowy, Pa\u0142ac Republiki zosta\u0142 otwarty 23 kwietnia 1976 roku<\/strong>. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, u\u017cyto go jako miejsce IX Zjazdu Partyjnego SED, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w dniach 18\u201322 maja 1976 roku, Pa\u0142ac Republiki wi\u0119c po raz pierwszy spe\u0142ni\u0142 swoj\u0105 polityczno-reprezentacyjn\u0105 funkcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Modernistyczna architektura Pa\u0142acu Republiki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wysoko\u015b\u0107 planowanej zabudowy oraz istniej\u0105cej, w generalnym planie by\u0142a stosunkowo niewielka i wynosi\u0142a ok. 22 metry. Dlatego architekci uwzgl\u0119dnili istniej\u0105cy stan w projekcie przysz\u0142ego budynku. Zaprojektowano budynek o d\u0142ugo\u015bci 180 metr\u00f3w i szeroko\u015bci 86 metr\u00f3w<\/strong>. Wysoko\u015b\u0107 szklanej fasady budynku wynosi dok\u0142adnie 22 metry, a obie cz\u0119\u015bci z bia\u0142ymi blokami sal, podnosz\u0105 t\u0119 wysoko\u015b\u0107 do 32 metr\u00f3w wysoko\u015bci. Zabieg ten pozwoli\u0142 na wywa\u017cenie sposobu \u0142\u0105czenia si\u0119 „wisz\u0105cej” fasady elewacji ze z\u0142ocistego szk\u0142a, z zamkni\u0119tymi partiami elewacji. Dodatkowo by\u0142o to odniesienie wysoko\u015bciowe do Katedry Berli\u0144skiej. Na wysoko\u015bci 1 pi\u0119tra, ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 d\u0142ugi balkon widokowy, oraz znajdowa\u0142a si\u0119 trybuna honorowa dla przyw\u00f3dc\u00f3w pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Elewacja frontowa od strony Placu Marksa-Engelsa. \u0179r\u00f3d\u0142o: Dokumentacja techniczna Pa\u0142acu.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Co ciekawe, trybuna po zachodniej stronie pa\u0142acu zosta\u0142a jednak wykorzystana tylko jeden raz: podczas pierwszej defilady wojskowej, kt\u00f3ra przesz\u0142a przed budynkiem, spaliny emitowane przez czo\u0142gi i inne ci\u0119\u017ckie pojazdy by\u0142y tak intensywne, \u017ce przedstawiciele partii nie byli w stanie pozdrawia\u0107 publiczno\u015bci ze swojego podium.<\/strong>

W uk\u0142adzie przestrzennym Pa\u0142ac Republiki tworzy pot\u0119\u017cny poprzeczny blok zabudowy, stanowi\u0105cy zar\u00f3wno zamkni\u0119cie przestrzeni wok\u00f3\u0142 Berli\u0144skiej Wie\u017cy Telewizyjnej, jak i perspektywy Alei Unter den Linden. Od strony rzeki wida\u0107 by\u0142o wpasowanie budynku Pa\u0142acu do istniej\u0105cej zabudowy. Powierzchnie z termoizolacyjnego szk\u0142a z ich br\u0105zowymi szprosami dobrze harmonizowa\u0142y z piaskowcowymi fasadami reprezentacyjnych budynk\u00f3w z okresu wilhelmi\u0144skiego, podczas gdy jasne marmurowe bloki podkre\u015bla\u0142y autonomiczn\u0105 warto\u015b\u0107 i rang\u0119 budowli.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142\u00f3wne wej\u015bcie do Palast der Republik. \u0179r\u00f3d\u0142o: „Palast der Republik. Eine Zeitreise in Bildern”, Berlin 2015.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


Budynek zosta\u0142 formalnie podzielony na trzy g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci: \u015brodkowe Foyer oraz boczne – Wielk\u0105 Sale oraz Sal\u0119 Plenarn\u0105 Volkskammer.<\/p>\n\n\n\n

W Wielkiej Sali, mieszcz\u0105cej si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Pa\u0142acu, a\u017c 5000 widz\u00f3w mog\u0142o ogl\u0105da\u0107 wydarzenia,<\/strong> siedz\u0105c na wygodnych fotelach. W licznych lokalach gastronomicznych Pa\u0142acu, w tym 3 du\u017cych restauracjach, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksza by\u0142a restauracja pa\u0142acowa z prawie 300 miejscami, mieszka\u0144cy najszcz\u0119\u015bliwszych Niemiec mogli sp\u0119dza\u0107 sw\u00f3j wolny czas.

W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Pa\u0142acu umieszczono parlament NRD – Zgromadzenie Ludowe (Volkskammer) gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 du\u017ca sala, w kt\u00f3rej by\u0142o ponad 700 miejsc: 500 dla pos\u0142\u00f3w, reszta dla go\u015bci i przedstawicieli prasy. Sala dla parlamentu by\u0142a znacznie mniejsza, ni\u017c wielofunkcyjna sala widowiskowa. Stanowi\u0142o to do\u015b\u0107 dok\u0142adne odzwierciedlenie politycznego znaczenia Volkskammer. W systemie w\u0142adzy NRD odgrywa\u0142a ona jedynie rol\u0119 dekoracyjn\u0105. Zazwyczaj obradowa\u0142a tylko dwa do czterech razy w roku i faktycznie nie posiada\u0142a \u017cadnego realnego wp\u0142ywu. Rzeczywistym centrum w\u0142adzy w NRD by\u0142 Komitet Centralny SED<\/strong>, kt\u00f3rego roszczenie do kierowniczej roli by\u0142o wprost zapisane w konstytucji NRD.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
„Sklep z lampami Ericha”. \u0179r\u00f3d\u0142o: „Palast der Republik. Eine Zeitreise in Bildern”, Berlin 2015.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Foyer, wykorzystywane do r\u00f3\u017cnych wydarze\u0144, zajmowa\u0142o ponad 11 tys. metr\u00f3w kwadratowych. W centralnej cz\u0119\u015bci fasady, umieszczono wielkie god\u0142o pa\u0144stwowe NRD, widoczne zar\u00f3wno z wn\u0119trza, jak i zewn\u0105trz budynku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Republiki, lata 80. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/rskt8-zyg.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nowoczesna forma Pa\u0142acu celowo kontrastowa\u0142a z historyczn\u0105 zabudow\u0105 Berlina, podkre\u015blaj\u0105c zerwanie z przesz\u0142o\u015bci\u0105 Republiki Weimarskiej oraz starszych dziej\u00f3w i budow\u0119 nowej, socjalistycznej to\u017csamo\u015bci. Budynek mia\u0142 masywn\u0105, rozleg\u0142\u0105 bry\u0142\u0119 o wyra\u017anym uk\u0142adzie poziomym. Unikano klasycznej monumentalno\u015bci znanej z architektury reprezentacyjnej \u2013 zamiast wie\u017c czy kopu\u0142 zastosowano d\u0142ugie linie i szerokie elewacje. W bryle dominowa\u0142y stal, szk\u0142o i aluminium. Dodatkowo, charakterystyczna elewacja z br\u0105zowo-z\u0142otego szk\u0142a nadawa\u0142a budynkowi nowoczesny, niemal futurystyczny wygl\u0105d i podkre\u015bla\u0142a jego \u201etransparentno\u015b\u0107\u201d. Wszystko to, \u015bwiadczy o modernistycznym charakterze Pa\u0142acu Republiki<\/strong>, kt\u00f3rego bry\u0142a jest w pewien spos\u00f3b podobna do kubicznych form budynk\u00f3w Bauhausu. Co ciekawe, w tym samym roku, w kt\u00f3rym oddano do u\u017cytku Pa\u0142ac Republiki – 1976 – otwarto r\u00f3wnie\u017c odrestaurowan\u0105 siedzib\u0119 Bauhausu w Dessau. Dodatkowego smaczku przydaje fakt, \u017ce architekt odpowiadaj\u0105cy za wygl\u0105d fasady Pa\u0142acu – Dieter Bankert<\/strong>, w roku 1988 otrzyma\u0142 stanowisko g\u0142\u00f3wnego architekta w Centrum Projektowania w Bauhaus Dessau.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W centralnej cz\u0119\u015bci fasady, umieszczono wielkie god\u0142o pa\u0144stwowe NRD, widoczne zar\u00f3wno z wn\u0119trza, jak i zewn\u0105trz budynku. \u0179r\u00f3d\u0142o: „Palast der Republik. Eine Zeitreise in Bildern”, Berlin 2015.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wytworne wn\u0119trza dla ludu<\/strong> – Foyer Pa\u0142acu<\/strong>

Zewn\u0119trzna forma architektoniczna jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana z uk\u0142adem wn\u0119trz Pa\u0142acu. Trzy g\u0142\u00f3wne strefy – Foyer, Wielka Sala i Sala Plenarna Izby Ludowej s\u0105 wyra\u017anie rozpoznawalne jako elementy bry\u0142y budynku. Rozleg\u0142e powierzchnie szklane mia\u0142y wytwarza\u0107 rel<\/strong>acj\u0119 wymienn\u0105 mi\u0119dzy przestrzeni\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 a zewn\u0119trzn\u0105 \u2014 transparentno\u015b\u0107 by\u0142a, tak\u017ce jednym z podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144 projektant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plac przed Pa\u0142acem by\u0142 miejscem parad i manifestacji. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/ttmsskbk1.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Foyer zajmowa\u0142o 5 kondygnacji Pa\u0142acu. Zwiedzaj\u0105cy wchodzili do budynku na poziomie parteru lub pierwszego pi\u0119tra przez g\u0142\u00f3wne wej\u015bcie od placu Marksa-Engelsa, nad kt\u00f3rym umieszczono god\u0142o pa\u0144stwowe NRD. Do hal wej\u015bciowych mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z g\u00f3rnego tarasu nad Szprew\u0105. Na tym poziomie, w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci Foyer, znajdowa\u0142a si\u0119 du\u017ca hala o funkcji szatni. Wysokie, profilowane marmurowe filary oraz symetryczny uk\u0142ad przywodzi\u0142y w hali wej\u015bciowej skojarzenia z reprezentacyjnymi klatkami schodowymi baroku. Pierwsze pi\u0119tro wyznaczono jako stref\u0119 us\u0142ugow\u0105, zw\u0142aszcza w prawym, po\u0142udniowo-wschodnim skrzydle pod Wielk\u0105 Sal\u0105, gdzie mie\u015bci\u0142o si\u0119 centrum informacyjne wraz z dzia\u0142em zam\u00f3wie\u0144, bar kawowy, kiosk z ksi\u0105\u017ckami i czasopismami, urz\u0105d pocztowy oraz toalety publiczne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142\u00f3wne wej\u015bcie do Foyer. \u0179r\u00f3d\u0142o: Heinz Graffunder „Palast der Republik”, Leipzig 1977<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Od strony placu oraz od rzeki, bar espresso i bar mleczny „flankowa\u0142y” szerokie wej\u015bcie do sali obrad parlamentu, w lewym, p\u00f3\u0142nocno-zachodnim skrzydle budynku. Pos\u0142owie kierowali si\u0119 st\u0105d ku wielkiemu br\u0105zowemu reliefowi w hali wej\u015bciowej, zatytu\u0142owanemu \u201ePochwa\u0142a komunizmu\u201d, wykonanemu przez Jo Jastrama wed\u0142ug wiersza Bertolta Brechta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Relief \u201ePochwa\u0142a komunizmu\u201d, Jo Jastram. Zachowa\u0142 si\u0119 do naszych czas\u00f3w, podobnie jak spora liczba innych eksponat\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna dzi\u015b ogl\u0105da\u0107 w muzeach Berlina. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/33k33n2mw.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ten szeroki, otwarty przestrzenny obszar Foyer o d\u0142ugo\u015bci 84 metr\u00f3w, szeroko\u015bci 45 metr\u00f3w i wysoko\u015bci niemal 9 metr\u00f3w, zawdzi\u0119cza\u0142 swoje oddzia\u0142ywanie przede wszystkim doskonale zaprojektowanemu o\u015bwietleniu sufitu. Zawieszono na nim 1001 kulistych lamp, w chromowanej siatce pr\u0119t\u00f3w. Dzi\u0119ki temu zabiegowi, ca\u0142o\u015b\u0107 tworzy\u0142a \u015bwietln\u0105 chmur\u0119. Jednocze\u015bnie Pa\u0142ac Republiki zyska\u0142 swoj\u0105 drug\u0105 prze\u015bmiewcz\u0105 nazw\u0119 w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w NRD – „Erichs Lampenladen<\/strong>„, czyli „sklep z lampami Ericha\u201d<\/strong>. Uk\u0142ad o\u015bwietlenia foyer, jest chyba najbardziej znanym wzorniczym systemem Pa\u0142acu, kt\u00f3re zakorzeni\u0142o si\u0119 w spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jeden z licznych punkt\u00f3w gastronomicznych Pa\u0142acu Republiki. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/g3yb62fkg.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Foyer zdobi\u0142a r\u00f3wnie\u017c rze\u017aba „Szklany Kwiat”<\/strong> autorstwa Reginalda Richtera<\/strong> i Richarda Wilhelma<\/strong> z magdeburskiej \u201eGrupy Projektowania Szk\u0142a\u201d. Ta pi\u0119ciometrow\u0105 rze\u017ab\u0105 ze szk\u0142a i stali, pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 popularnego miejsca spotka\u0144. By\u0142a tak\u017ce jednym z symboli zar\u00f3wno samego budynku, jak i NRD. Obecnie rze\u017aba jest magazynowana, a jej dalszy los pozostaje przedmiotem dyskusji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rze\u017aba „Szklany Kwiat”<\/strong> autorstwa Reginalda Richtera<\/strong> i Richarda Wilhelma<\/strong>. \u0179r\u00f3d\u0142o: Heinz Graffunder „Palast der Republik”, Leipzig 1977<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na 4 i 5 pi\u0119trze \u015brodkowej strefy Pa\u0142acu Republiki, nad g\u0142\u00f3wn\u0105 stref\u0105 Foyer, znajdowa\u0142a si\u0119 przestrze\u0144 wykorzystywana jako „Teatr w Pa\u0142acu” <\/strong>(Das Theater im Palast – nazwa w\u0142asna). W sali z mobilnymi siedzeniami, modu\u0142owym elementom pod\u0142ogi, stanowiskom re\u017cyserskim, mo\u017cna by\u0142o realizowa\u0107 w tej przestrzeni wydarzenia dla ok. 200 widz\u00f3w. By\u0142y to najcz\u0119\u015bciej kameralne koncerty jazzowe, czytania literatury czy przedstawienia teatru lalkowego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trza Foyer. By\u0142y ozdobione sztuk\u0105 socjalistyczn\u0105 m.in. obrazami. \u0179r\u00f3d\u0142o: Heinz Graffunder „Palast der Republik”, Leipzig 1977<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Za projekt strefy foyer Pa\u0142acu Republiki w zespole Graffundera, odpowiada\u0142 Wolf-R\u00fcdiger Eisentraut<\/strong>. W latach 80-tych, ten architekt zaprojektowa\u0142 najciekawsze budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej w nowych berli\u0144skich osiedlach mieszkaniowych m.in. Marzahn. Warto r\u00f3wnie\u017c doda\u0107, \u017ce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142autorem najbardziej rozpowszechnionego w NRD systemu wielkiej p\u0142yty WBS-70.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Republiki z lotu ptaka, lata 80. Po prawej stronie widoczna trybuna dla oficjeli. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/bdd784s8w. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wielka sala – modu\u0142owo\u015b\u0107 i funkcjonalno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Za projekt Wielkiej Sali odpowiada\u0142 z kolei Manfred Prasser<\/strong>. Nie by\u0142o to zwyk\u0142e pomieszczenie, jakich by\u0142o wiele w podobnych obiektach. Przy wymiarach 18 metr\u00f3w wysoko\u015bci i 67 metr\u00f3w szeroko\u015bci, posiada\u0142a miejsca dla 5 tys. widz\u00f3w. By\u0142a zaplanowana na planie symetrycznego sze\u015bciok\u0105ta, opartego na heksagonalnym rastrze o module 12 metr\u00f3w. Zabieg ten pozwoli\u0142 podzieli\u0107 widowni\u0119 na charakterystyczne bloki. Co najwa\u017cniejsze, Wielka Sala zosta\u0142a zaplanowana jako miejsce dla wydarze\u0144 o r\u00f3\u017cnym charakterze – od zjazd\u00f3w partyjnych, przedstawie\u0144, koncert\u00f3w, po uroczyste bankiety.<\/strong> Wszystkie powierzchnie Wielkiej Sali zosta\u0142y zaprojektowane, jako elementy mo\u017cliwe do z\u0142o\u017cenia. W tym celu s\u0142u\u017cy\u0142y hydrauliczne mechanizmy, przekszta\u0142caj\u0105ce przestrze\u0144 do danego wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielka Sala podczas jednego ze zjazd\u00f3w Partii SED. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/q-73jy27d<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Centraln\u0105 powierzchni\u0119 sali mo\u017cna by\u0142o ustawia\u0107 na r\u00f3\u017cnych wysoko\u015bciach \u2013 na potrzeby kongres\u00f3w, koncert\u00f3w i bankiet\u00f3w. Do tego wewn\u0119trznego heksagonu przylega\u0142o sze\u015b\u0107 obrotowych segment\u00f3w parkietu, kt\u00f3re \u2013 po uniesieniu \u2013 zas\u0142ania\u0142y pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sali, a na swojej tylnej stronie ukazywa\u0142y ponownie plastyczne struktury element\u00f3w sufitowych. W ten spos\u00f3b powstawa\u0142a mniejsza, sze\u015bciok\u0105tna przestrze\u0144 przeznaczona na przyj\u0119cia, uroczyste kolacje, bale i kongresy. Mo\u017cliwe by\u0142o tak\u017ce wydzielanie przestrzeni cz\u0119\u015bciowych, zar\u00f3wno z balkonem, jak i bez niego. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trze Wielkiej Sali. Autor: Thorsten Klapsch.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Plafony na suficie w strefie \u015brodkowej parkietu r\u00f3wnie\u017c mog\u0142y by\u0107 opuszczane i pochylane, co pozwala\u0142o na akustyczne i estetyczne modyfikowanie sufitu. Panoramiczne i kurtynowe mechanizmy linowe, a tak\u017ce mechanizmy dekoracyjne, umo\u017cliwia\u0142y, jak na scenie teatralnej, zr\u00f3\u017cnicowane kszta\u0142towanie przestrzeni. Do g\u00f3rnej maszynerii scenicznej nale\u017ca\u0142 jako element najwa\u017cniejszy system \u015bcian dzia\u0142owych, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cna by\u0142o oddziela\u0107 segmenty g\u00f3rnego parkietu i balkonu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jedne z mo\u017cliwych wariant\u00f3w u\u017cytkowania Wielkiej Sali. B\u00fchne = scena, Rang = balkon, Platze = miejsce. \u0179r\u00f3d\u0142o: Heinz Graffunder „Palast der Republik”, Leipzig 1977
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wielka Sala by\u0142a zatem ca\u0142kowicie elastyczna w u\u017cytkowaniu, nie tylko pod wzgl\u0119dem rzutu, lecz tak\u017ce przekroju. <\/strong>System element\u00f3w oparty na sze\u015bciok\u0105cie gwarantowa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia segment\u00f3w. Ca\u0142a przestrze\u0144 by\u0142a logicznie zaprojektowana. Wszystkie powy\u017csze zmiany uk\u0142adu by\u0142y mo\u017cliwe w ci\u0105gu 20 minut, (np. podczas przerwy w wydarzeniu), sala mog\u0142a zosta\u0107 za pomoc\u0105 naci\u015bni\u0119cia przycisku przekszta\u0142cona z wersji teatralnej z rz\u0119dami foteli w sal\u0119 taneczn\u0105 z r\u00f3wnym parkietem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Republiki w wieczornym \u015bwietle. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/9p6rb9by4.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sala plenarna – polityczny teatr<\/strong> NRD<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sala plenarna Volkskammer, Izby Ludowej – parlamentu NRD by\u0142a dost\u0119pna z poziomu parteru od strony Karl-Liebknecht-Stra\u00dfe. Zajmowa\u0142a przestrze\u0144 do 3 do 5 kondygnacji. Windy i klatki schodowe obs\u0142uguj\u0105ce Sal\u0119, przenika\u0142y wi\u0119c przez restauracje Pa\u0142acu na drugim pi\u0119trze. Za jej projekt odpowiada\u0142 G\u00fcnter Kunert<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sala plenarna. G\u00f3rny balkon by\u0142 przeznaczony dla go\u015bci. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tiny.pl\/015t678ys.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zaprojektowana zosta\u0142a w kszta\u0142cie trapezu. W odr\u00f3\u017cnieniu od reszty Pa\u0142acu Republiki, tutaj ca\u0142a kolorystyka i wystr\u00f3j by\u0142y podporz\u0105dkowane powadze Izby Ludowej. Dominowa\u0142a czerwie\u0144 wyk\u0142adziny, piaskowe tapicerki siedze\u0144 dla 500 pos\u0142\u00f3w, klonowe tkaniny \u015bcienne, ca\u0142o\u015b\u0107 domyka\u0142 du\u017cych rozmiar\u00f3w herb pa\u0144stwa w z\u0142oto-miedzianej barwie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sala Plenarna. Autor: Thorsten Klapsch.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Plastyczna, dynamiczna forma sufitu ponownie ukazuje kryszta\u0142owe struktury segment\u00f3w sali – mia\u0142o to na celu zar\u00f3wno polepszenie akustyki, jak i stopniowe rozmieszczenie dwudziestu kabin w \u015bcianach bocznych (po 10 w obu stronach sali), przeznaczonych dla stenograf\u00f3w, t\u0142umaczy, reporter\u00f3w i kamer telewizyjnych. Po bokach sali, zlokalizowano sale konferencyjne z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 podzia\u0142u, o \u0142\u0105cznej liczbie ok. 600 miejsc. <\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzut 1. kondygnacji (Parter)\n 1. Wej\u015bcie do Izby Ludowej (Volkskammer)\n 2. Bar Espresso\n 3. Bar mleczny\n 4. Hala wej\u015bciowa\n 5. Hala szatniowa\n 6. Wej\u015bcie od strony Sprewy\n 7. Centrum informacyjne\n 8. Poczta\n 9. Bar Mokka (Kawiarnia)\n 10. Czasopisma, ksi\u0105\u017cki\n 11. Dostawy\n\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Heinz Graffunder \"Palast der Republik\", Leipzig 1977<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzut 2. kondygnacji\n 1. Restauracja \"Linden\" (Pod Lipami)\n 2. Restauracja \"Spree\" (Nad Sprew\u0105)\n 3. Restauracja Pa\u0142acowa\n 4. Kuchnia centralna\n 5. Foyer g\u0142\u00f3wne\n 6. Wielka Sala, wariant bankietowy\n 7. Trybuna honorowa<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzut 3. kondygnacji\n 1. Sala Plenarna\n 2. Sale konferencyjne\n 3. Galeria w foyer g\u0142\u00f3wnym\n 4. Bar w foyer\n 5. Wielka Sala z prezydium<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzut 4. kondygnacji\n 1. Sala Plenarna, pustka nad sal\u0105\n 2. Sale konferencyjne\n 3. Foyer na poziomie balkon\u00f3w (Rangfoyer)\n 4. Teatr w Pa\u0142acu\n 5. Schody od strony Sprewy\n 6. Dost\u0119p do balkon\u00f3w Wielkiej Sali<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rzut 5. kondygnacji\n 1. Balkon Sali Plenarnej\n 2. Sale konferencyjne\n 3. Foyer z barem przek\u0105skowym (Imbi\u00dffoyer)\n 4. Galeria Teatru w Pa\u0142acu\n 5. Schody od strony Sprewy\n 6. Balkon Wielkiej Sali<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Przekr\u00f3j pod\u0142u\u017cny przez budynek\n 1. Sala Plenarna\n 2. Foyer g\u0142\u00f3wne\n 3. Wielka Sala<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Przekr\u00f3j poprzeczny przez budynek w strefie foyer\n 1. Plac Marksa i Engelsa\n 2. Hala wej\u015bciowa\n 3. Hala szatniowa\n 4. Wej\u015bcie od strony Sprewy\n 5. Foyer g\u0142\u00f3wne z galeri\u0105\n 6. Foyer na poziomie balkon\u00f3w (Rangfoyer)\n 7. Foyer z barem (Imbi\u00dffoyer)\n 8. Teatr w Pa\u0142acu\n 9. Dolne wej\u015bcie od strony Sprewy\n 10. Promenada nad Sprew\u0105\n 11. Tarasy balkonowe\n 12. \u015acie\u017cka nadbrze\u017cna\n 13. Sprewa<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t