{"id":1872,"date":"2025-10-22T15:46:29","date_gmt":"2025-10-22T15:46:29","guid":{"rendered":"https:\/\/plytnikpospolity.pl\/?p=1872"},"modified":"2025-10-22T15:46:30","modified_gmt":"2025-10-22T15:46:30","slug":"mieszkasz-w-bloku-czy-zamku-slynny-blok-z-krakowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/plytnikpospolity.pl\/index.php\/2025\/10\/22\/mieszkasz-w-bloku-czy-zamku-slynny-blok-z-krakowa\/","title":{"rendered":"Mieszkasz w bloku czy… zamku? S\u0142ynny blok z Krakowa."},"content":{"rendered":"\n

Dzisiejszy wpis po\u015bwi\u0119cony jest jednemu z najbardziej rozpoznawalnych blok\u00f3w w Polsce nale\u017c\u0105cemu do zespo\u0142u budynk\u00f3w mieszkalnych, znajduj\u0105cych si\u0119 przy ulicy Stanis\u0142awy Wysockiej 2 w Krakowie. Swoj\u0105 s\u0142aw\u0119 zawdzi\u0119cza niecodziennemu wygl\u0105dowi, przypominaj\u0105cemu zamek. Zag\u0142\u0119biaj\u0105c si\u0119 w lektur\u0119, dowiesz si\u0119 tak\u017ce, \u017ce… to nie jedyny blok-zamek w Polsce. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Koncepcja projektowa narodzi\u0142a si\u0119 w roku 1985, zak\u0142ada\u0142a ona dwa warianty budowy. Prace by\u0142y prowadzone w zespole autorskim pod przewodnictwem krakowskiego architekta Leszka Filara w sk\u0142adzie: Joanna Matuszek, Krystyna So\u0142haj-Janczykowska, Jerzy Pilitowski, Krystyna \u0141yczakowska i Kazimierz W\u0119glarski. Inwestorem by\u0142a Krakowska Sp\u00f3\u0142dzielnia Mieszkaniowa, a generalnym wykonawc\u0105 Chemobudowa-Krak\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Makieta kampusu AWF w Krakowie. Bloki mieszkalne zosta\u0142y umieszczone tu\u017c obok akademik\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: Architektura 2\/1989.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 mieszkalny by\u0142 przygotowywany dla pracownik\u00f3w Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie, z kt\u00f3r\u0105 Leszek Filar by\u0142 zwi\u0105zany prac\u0105 zawodow\u0105 od 1968 roku, a konkretniej z budow\u0105 jej kampusu. Po dw\u00f3ch latach prac, projekt techniczny by\u0142 gotowy i zak\u0142ada\u0142 \u015bmia\u0142\u0105 wizj\u0119 budowy a\u017c 17 kondygnacyjnego wie\u017cowca, co na warunki krakowskie by\u0142o znaczn\u0105 wysoko\u015bci\u0105 – uko\u0144czony po wielu latach „Szkieletor”, obecnie Unity Tower, posiada 27 kondygnacji. Do zespo\u0142u mia\u0142y nale\u017ce\u0107 dwa ni\u017csze budynki – od 4 do 8 kondygnacji, u\u0142o\u017cone symetrycznie po obu stronach najwy\u017cszego z nich. Budynkom nadano litery: A, B, C. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pierwotny projekt kompleksu. \u0179r\u00f3d\u0142o: Architektura 2\/1989<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ju\u017c podczas budowy kompleks wzbudza\u0142 wiele zainteresowania z powodu swojej niecodziennej formy – w pobli\u017cu znajdowa\u0142a si\u0119 socmodernistyczna typowa zabudowa mieszkaniowa. W wywiadzie przeprowadzonym z Leszkiem Filarem w numerze 2 magazynu Architektura z roku 1989, autor wspomina o inspiracji sylwetami wie\u017c ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 styl\u00f3w architektonicznych Wawelu (kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 jako polsk\u0105 egzotyk\u0119). <\/strong>Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c doda\u0107, \u017ce powstaj\u0105cy od kilkunastu lat kompleks AWF w krakowskich Czy\u017cynach, stanowi\u0142 sam w sobie zbitek r\u00f3\u017cnych etap\u00f3w i styl\u00f3w projektowania architekta. Projektuj\u0105c najnowszy budynek, chcia\u0142 jak sam to okre\u015bli\u0142, nawi\u0105za\u0107 do kontynuacji tradycji miejsca.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"
Fragment wywiadu z Leszkiem Filarem. \u0179r\u00f3d\u0142o: Architektura 2\/1989.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Fragment wywiadu z Leszkiem Filarem. \u0179r\u00f3d\u0142o: Architektura 2\/1989.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Budowa ruszy\u0142a w roku 1988, niestety rok p\u00f3\u017aniej, w listopadzie zmar\u0142 tragicznie Leszek Filar. Kierownictwo nad pracami przej\u0119\u0142a dw\u00f3jka architekt\u00f3w z zespo\u0142u: Krystyna So\u0142haj-Janczykowska oraz Joanna Matuszek. W roku 1991 inwestor z powod\u00f3w finansowych zleci\u0142 zmiany w projekcie, kt\u00f3re polega\u0142y przede wszystkim na okrojeniu liczby pi\u0119ter g\u0142\u00f3wnego budynku (A) do 11 kondygnacji. Przez to wymuszone zosta\u0142y prace nad zmian\u0105 szczyt\u00f3w wie\u017cowca. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, w roku 1994 kompleks zosta\u0142 oddany do u\u017cytku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najwy\u017cszy z trzech budynk\u00f3w zosta\u0142 wybudowany w systemie budownictwa monolitycznego SBM-75, taka sama konstrukcja zosta\u0142a zastosowana w ni\u017cszym budynku B, natomiast budynek C zosta\u0142 zbudowany metodami tradycyjnymi. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Blok-zamek po 31 latach istnienia na trwa\u0142e wpisa\u0142 si\u0119 w krakowski krajobraz i zyska\u0142 popularno\u015b\u0107 w \u015bwiadomo\u015bci publicznej. Leszek Filar podejmuj\u0105c si\u0119 zlecenia zaprojektowania architektury mieszkaniowej dla kompleksu AWF, nie chcia\u0142 s\u0142ysze\u0107 od inwestora o adaptacji projekt\u00f3w typowych z katalogu mieszkalnictwa: […] inwestor chcia\u0142 zaadaptowa\u0107 typowe projekty, na co, jako generalny projektant, nie mog\u0142em si\u0119 zgodzi\u0107. Zacz\u0119li\u015bmy wi\u0119c z zespo\u0142em dr\u0105\u017cy\u0107 problem, czy nie da\u0142oby si\u0119 tam zaprojektowa\u0107 czego\u015b indywidualnego<\/em> (Architektura 2\/1989). Uda\u0142o mu si\u0119 zaprojektowa\u0107 mieszkania wi\u0119ksze, ni\u017c zak\u0142ada\u0142 \u00f3wczesny normatyw, po uzyskaniu odpowiednich zg\u00f3d. W ten spos\u00f3b uzyskano nietypowe uk\u0142ady mieszka\u0144. G\u0142\u00f3wny budynek kompleksu stanowi\u0105 dwie wie\u017ce, po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 \u0142\u0105cznikiem na ca\u0142ej wysoko\u015bci. Bry\u0142\u0119 zdobi\u0105 liczne wie\u017cyczki i zaokr\u0105glenia, nawi\u0105zuj\u0105ce sw\u0105 form\u0105 do dawnych budowli. Kolorytu ca\u0142o\u015bci dodaj\u0105 wstawki z czerwonej ceg\u0142y i charakterystyczne dachy w podobnym odcieniu. Ni\u017csze budynki r\u00f3wnie\u017c graj\u0105 swoj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 elewacji, naprzemiennie wystaj\u0105ce bry\u0142y tworz\u0105 ciekaw\u0105 kompozycj\u0119. W tym kompleksie mieszkalnym nawet wej\u015bcia do klatek i wjazdy do gara\u017cy wraz z charakterystycznymi \u0142ukami pod pierwszymi z nich, nadaj\u0105 zamierzonego przez architekta charakteru. Wszystko to, decyduje o zas\u0142u\u017conej ikoniczno\u015bci tego za\u0142o\u017cenia i coraz wi\u0119kszej s\u0142awy.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n
\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t